Quilt to najczęściej warstwowa narzuta lub kołdra, w której wierzch, wypełnienie i spód są połączone przeszyciami. Jej górna część może być wykonana techniką patchworku, ale nie musi. Patchwork oznacza bowiem sposób tworzenia powierzchni z połączonych kawałków materiału, a quilting – pikowanie, czyli zszywanie warstw w jedną całość. Choć te trzy pojęcia są ze sobą blisko związane, nie są synonimami.
W Polsce słowo quilt nadal nie jest tak dobrze znane jak „patchwork” czy „narzuta patchworkowa”. Coraz częściej pojawia się jednak przy pamiątkowych tekstyliach szytych z bluz, T-shirtów, ubranek dziecięcych i innych rzeczy, z którymi wiążą się wspomnienia. Wtedy spotkamy również określenie memory quilt. Co dokładnie oznaczają te nazwy i kiedy warto ich używać?
Quilt – co to jest?
Najprościej mówiąc, quilt jest wyrobem tekstylnym złożonym z kilku warstw połączonych pikowaniem. Klasyczna konstrukcja przypomina „kanapkę” i obejmuje:
- wierzch – jednolity albo uszyty z wielu fragmentów tkanin i dzianin,
- warstwę środkową – najczęściej ocieplinę, która nadaje miękkość i objętość,
- spód – materiał wykończeniowy znajdujący się od wewnętrznej strony,
- pikowanie – przeszycia przechodzące przez warstwy i utrzymujące je we właściwym położeniu.
Takie rozumienie terminu jest zgodne z opisem stosowanym przez Victoria and Albert Museum, które definiuje quilting jako metodę łączenia warstw materiału za pomocą przeszyć.
Quilt może służyć jako narzuta na łóżko, koc, dekoracja ścienna, tkanina artystyczna, a nawet element odzieży. Sama nazwa nie przesądza więc o rozmiarze ani przeznaczeniu. Najważniejsza jest jego warstwowa, połączona przeszyciami konstrukcja.
Patchwork, quilt i quilting – czym się różnią?
Różnicę najłatwiej zrozumieć, gdy potraktujemy te słowa jako trzy odrębne elementy: technikę tworzenia wierzchu, gotowy wyrób i sposób łączenia warstw.
| Pojęcie | Co oznacza? | Przykład |
|---|---|---|
| Patchwork | Technika zszywania kawałków materiału w większą, płaską powierzchnię. | Wierzch narzuty ułożony z kwadratów wyciętych ze starych bluz. |
| Quilt | Gotowy, warstwowy wyrób, którego części są połączone przeszyciami. | Pikowana narzuta z patchworkowym wierzchem, ociepliną i spodem. |
| Quilting | Proces pikowania, czyli przeszywania i stabilnego łączenia warstw. | Proste lub dekoracyjne linie przeszyć widoczne na gotowej narzucie. |
Patchwork może być częścią quiltu, ale sam patchwork nie musi być quiltem. Z połączonych fragmentów materiału można uszyć także torbę, poszewkę na poduszkę, spódnicę lub pojedynczą warstwę dekoracyjną. Podobnie nie każdy quilt jest patchworkiem – jego wierzch może powstać z jednego kawałka tkaniny, a dekorację mogą tworzyć same przeszycia.
Czy quilt to po prostu kołdra albo narzuta?
Nie istnieje jedno polskie słowo, które w każdej sytuacji oddaje pełne znaczenie angielskiego quilt. W zależności od funkcji i konstrukcji można tłumaczyć je jako:
- pikowana narzuta,
- kołdra patchworkowa,
- pikowany koc,
- tkanina artystyczna wykonana techniką quiltu.
„Narzuta” opisuje przede wszystkim zastosowanie przedmiotu, „patchwork” – sposób wykonania jego powierzchni, a „quilt” – konstrukcję warstwową połączoną pikowaniem. Dlatego dwie podobnie wyglądające narzuty mogą różnić się budową: jedna będzie lekkim patchworkiem z doszytym spodem, a druga pełnym, ocieplonym quiltem.
Co to jest memory quilt?
Memory quilt to pamiątkowy quilt wykonany z materiałów, które mają dla właściciela osobiste znaczenie. Mogą to być ubrania należące do jednej osoby, rzeczy z określonego okresu życia albo tekstylia związane z rodziną, szkołą, sportem, podróżami czy ważnym wydarzeniem.
W takim projekcie materiał jest czymś więcej niż tworzywem. Nadruk ze starej bluzy może przypominać o ulubionym zespole, szkolny T-shirt – o latach spędzonych w konkretnej klasie, a dziecięce body – o pierwszych miesiącach życia dziecka. Zamiast przechowywać wiele ubrań w pudełkach, można zachować ich najbardziej charakterystyczne fragmenty w jednym użytkowym przedmiocie.
Określenie memory quilt nie oznacza wyłącznie narzuty tworzonej po stracie bliskiej osoby. Może upamiętniać także radosne chwile, zakończenie ważnego etapu, dorastanie dziecka, wspólne podróże albo rodzinne historie. Decydujące jest osobiste znaczenie wykorzystanych materiałów.
T-shirt quilt, quilt z bluz i quilt z ubranek dziecięcych
Nazwy poszczególnych rodzajów pamiątkowych quiltów zwykle odnoszą się do materiału, z którego wykonano wierzch.
T-shirt quilt
Powstaje przede wszystkim z koszulek, często z zachowaniem nadruków, logotypów albo napisów. Cienka i elastyczna dzianina może wymagać podklejenia flizeliną, aby nie rozciągała się podczas krojenia i szycia.
Quilt z bluz
Jest zwykle grubszy i bardziej mięsisty niż wersja z T-shirtów. Można w nim wykorzystać gładkie fragmenty dresówki, nadruki, hafty, a w wybranych projektach również kieszenie. Zamki, ściągacze, bardzo grube szwy i zniszczone części zazwyczaj trzeba ominąć.
Quilt z ubranek dziecięcych
Pozwala zachować fragmenty body, pajacyków, koszulek czy pierwszych bluz dziecka. Ze względu na niewielkie rozmiary ubranek oraz różnice pomiędzy materiałami taki projekt wymaga zwykle większej liczby elementów i starannego przygotowania kompozycji.
W jednym projekcie można czasem połączyć różne rodzaje ubrań, jednak decyzję warto poprzedzić oceną ich grubości, elastyczności i stanu. Bardzo cienki T-shirt, rozciągliwa bluza oraz sztywny jeans zachowują się pod maszyną zupełnie inaczej.
Czy narzuta ze starych ubrań zawsze jest quiltem?
Nie zawsze. To zależy od sposobu jej wykonania.
- Patchworkowy wierzch bez dodatkowych warstw jest patchworkiem, ale nie quiltem.
- Patchworkowy wierzch połączony ze spodem tworzy lekką narzutę patchworkową, lecz bez pikowania przez warstwy nie zawsze spełnia ścisłą definicję quiltu.
- Patchworkowy wierzch, ocieplina i spód połączone pikowaniem tworzą quilt w klasycznym znaczeniu.
W codziennym języku granice bywają mniej ostre, zwłaszcza w sklepach i mediach społecznościowych. W pracowni warto jednak nazywać konstrukcję precyzyjnie, ponieważ wpływa ona na wygląd, wagę, miękkość, przeznaczenie oraz cenę gotowej narzuty.
Memory quilt a narzuta patchworkowa z recyklingu
Te określenia mogą opisywać ten sam przedmiot, ale podkreślają inne jego cechy.
- Memory quilt akcentuje pamiątkowe znaczenie materiałów oraz – w ścisłym znaczeniu – pikowaną, warstwową konstrukcję.
- Narzuta patchworkowa z recyklingu mówi przede wszystkim o sposobie wykonania i ponownym wykorzystaniu ubrań.
- Upcyklingowa narzuta ze starych ubrań podkreśla, że rzeczy otrzymują nowe zastosowanie i większą wartość zamiast zostać przetworzone na surowiec.
Jeżeli ubrania są przypadkowymi materiałami przeznaczonymi do ponownego wykorzystania, trafniej mówić o narzucie patchworkowej z recyklingu. Jeśli należą do konkretnej osoby i niosą wspomnienia, gotowy projekt może pełnić funkcję pamiątkowej narzuty, a przy odpowiedniej konstrukcji – memory quiltu.
Jak powstaje pamiątkowa narzuta z własnych ubrań?
Każdy projekt zaczyna się jeszcze przed pierwszym cięciem. Ubrania różnią się rozmiarem, grubością, elastycznością oraz liczbą fragmentów, które można bezpiecznie wykorzystać. Dlatego najpierw oceniamy materiały, a dopiero potem potwierdzamy konstrukcję i wycenę.
- Wybierasz ubrania. Powinny być czyste, suche i bez uszkodzeń osłabiających materiał.
- Przesyłasz ich zdjęcia. Pozwalają wstępnie ocenić ilość materiału i możliwość zachowania nadruków, haftów lub kieszeni.
- Ustalamy rozmiar oraz wariant. Narzuta może być lekka, ocieplona albo wykonana w wersji Premium z dokładniejszym pikowaniem.
- Wybierasz materiał i kolor spodu. W zależności od oczekiwanego efektu może to być między innymi flanela, minky lub gładka bawełna.
- W pracowni przygotowujemy kompozycję. Dobieramy układ kolorów i fragmentów tak, aby całość była spójna oraz możliwa do wykonania z dostępnych materiałów.
- Powstaje jeden niepowtarzalny egzemplarz. Po rozcięciu ubrania nie mogą wrócić do pierwotnej formy, dlatego wszystkie szczególnie ważne elementy trzeba wskazać przed rozpoczęciem pracy.
Dokładne informacje o dostępnych rozmiarach, wariantach, materiałach spodnich i orientacyjnych cenach znajdziesz na stronie narzuty patchworkowe z bluz z recyklingu.
Dlaczego ubrania do quiltu trzeba wcześniej ocenić?
W projektach ze starych ubrań liczy się nie tylko liczba rzeczy. Duża bluza może dostarczyć mniej użytecznego materiału niż mniejsza, jeśli ma zamek, kieszeń kangurkę, grube szwy, duży kaptur albo przetarcia. Na możliwość wykorzystania elementów wpływają również:
- stan i wytrzymałość dzianiny,
- rozmiar fragmentów potrzebnych do kompozycji,
- położenie nadruków i haftów,
- różnice w grubości oraz rozciągliwości materiałów,
- konieczność zastosowania flizeliny stabilizującej,
- wybrany rozmiar i wariant gotowej narzuty.
Właśnie dlatego nie warto samodzielnie rozcinać ubrań przed wysyłką. Osoba szyjąca może tak rozplanować cięcie, aby zachować najważniejsze fragmenty i uzyskać możliwie równą, trwałą powierzchnię.
Masz bluzy lub ubrania, z których chcesz stworzyć pamiątkową narzutę?
Prześlij nam ich zdjęcia, podaj planowany rozmiar i napisz, czy zależy Ci na lekkiej narzucie, wersji z ociepleniem czy pełnym, pikowanym quilcie. Sprawdzimy, które fragmenty można wykorzystać i przygotujemy indywidualną wycenę.
Najczęściej zadawane pytania o quilt i patchwork
Jak wymawia się słowo quilt?
Angielskie słowo quilt wymawia się w przybliżeniu „kwilt”. Osobę wykonującą quilty określa się po angielsku jako quilter, a samo pikowanie jako quilting.
Czy patchwork i quilt oznaczają to samo?
Nie. Patchwork to technika łączenia kawałków materiału w większą powierzchnię. Quilt to warstwowy wyrób połączony pikowaniem. Patchwork może tworzyć wierzch quiltu, ale nie jest jego obowiązkowym elementem.
Czy każdy quilt ma ocieplinę?
Klasyczny quilt ma warstwę środkową, najczęściej w postaci ociepliny. Istnieją jednak odmiany cieńsze, tworzone bez puszystego wypełnienia. Niezależnie od wariantu istotne jest połączenie warstw przeszyciami.
Czy memory quilt musi być wykonany z ubrań zmarłej osoby?
Nie. Memory quilt może powstać z rzeczy związanych z dowolnymi ważnymi wspomnieniami: dzieciństwem, szkołą, sportem, podróżami, macierzyństwem czy wspólnym życiem rodziny. To pamiątkowy charakter materiałów, a nie konkretny rodzaj wydarzenia, nadaje mu znaczenie.
Czy quilt z T-shirtów i quilt z bluz wykonuje się tak samo?
Ogólna idea jest podobna, ale materiały wymagają innego przygotowania. T-shirty są zwykle cieńsze i bardziej rozciągliwe, natomiast bluzy grubsze, cięższe oraz częściej mają zamki, kaptury i kieszenie. Sposób stabilizacji, rozmiar elementów i pikowanie dobiera się do konkretnego zestawu ubrań.
Czy z każdej starej bluzy można uszyć fragment narzuty?
Nie. Materiał nie może być trwale poplamiony, dziurawy, mocno przetarty, wilgotny ani osłabiony. Przed przyjęciem zamówienia trzeba również sprawdzić, czy z pominięciem zamków, ściągaczy i grubych szwów pozostanie wystarczająco dużo powierzchni do wycięcia elementów.
Quilt, patchwork i wspomnienia zamknięte w tkaninie
Quilt nie jest po prostu angielską nazwą każdej narzuty patchworkowej. Patchwork opisuje sposób łączenia kawałków materiału, quilting – metodę zszywania warstw, a quilt – gotowy, warstwowy wyrób. Gdy do jego stworzenia wykorzystuje się ubrania pełne osobistych historii, może powstać memory quilt: praktyczna pamiątka, która nie leży zamknięta w pudełku, lecz pozostaje częścią codziennego życia.
W Pracowni Sznurka szyjemy narzuty z bluz i innych ubrań przekazanych przez klientów. W zależności od wybranego wariantu może to być lekka narzuta patchworkowa albo ocieplony, pikowany quilt. Każdy egzemplarz powstaje ręcznie, z uwzględnieniem charakteru materiałów i historii, którą mają zachować.
